Dossiers

De Educatieve Master in een notendop

Longread ≈ 6 minuten  

Altijd al leerkracht willen worden, of wil je om een andere reden je pedagogische en didactische vaardigheden ontwikkelen? Dan heb je momenteel de mogelijkheid om een SLO (Specifieke Lerarenopleiding) te volgen. Zo zijn er aan de KU Leuven 11 SLO’s die aansluiten bij de verschillende masteropleidingen:

  • Economie
  • Engineering en Technology
  • Gedragswetenschappen
  • Geschiedenis, Kunst & Muziek
  • Gezondheidswetenschappen
  • Godsdienstwetenschappen
  • Lichamelijke opvoeding
  • Maatschappijwetenschappen & Filosofie
  • Natuurwetenschappen
  • Wiskunde
huidige SLO's
SLO studenten

In de strijd tegen het almaar dalende aantal afgestudeerde leerkrachten en om het leerkrachtenberoep aantrekkelijker te maken en tegelijkertijd de kwaliteit van de opleiding te verbeteren, zullen de verschillende soorten lerarenopleidingen vanaf het academiejaar 2019-2020 worden ingeschaald in het hoger onderwijs. Dit betekent dat de SLO’s aan de universiteiten en de CVO’s  zullen verdwijnen. In de plaats daarvan komen er een educatieve graduaatsopleiding en een verkorte educatieve bachelor, ingericht door de hogescholen, alsook een educatieve masteropleiding en een verkort traject van deze educatieve masteropleiding, ingericht door de universiteiten.

Het is over deze Educatieve Masters dat dit artikel verder zal uitbreiden. Als algemene inleiding kunnen we de Educatieve Masters zien als een soort combinatie van een initiële master (domeinmaster) en een SLO, met bijhorende luiken: 45 à 75 studiepunten voor het domeinluik en 45 (+15) studiepunten voor het leraarluik.

Studieduur en clustering

Moet iedereen dan dezelfde Educatieve Master (EM) volgen? Nee, de Vlaamse Regering heeft bepaald dat er 10 verschillende Educatieve Masters zullen komen. Een deel hiervan zal 120 studiepunten bedragen en het andere deel 90 studiepunten. Hieronder geven we een oplijsting van de Educatieve Masters, met het aantal studiepunten, de plaats waar ze (binnen de Associatie KU Leuven) ingericht kunnen worden en tot welke studiegebieden (clusters) ze behoren.

90 studiepunten
  • EM Levensbeschouwing (Leuven)
    • Godgeleerdheid, Godsdienstwetenschappen en Kerkelijk Recht
    • Wijsbegeerte en moraalwetenschappen3
  • EM Maatschappijwetenschappen3 (Leuven)
    • Politieke en sociale wetenschappen
  • EM Economie (Leuven, mogelijk ook Brussel en Antwerpen)
    • Economische en toegepaste economische wetenschappen
    • Handelswetenschappen en bedrijfskunde
120 studiepunten
  • EM Talen (Leuven, mogelijk ook Antwerpen en Brussel)
    • Taal- en letterkunde
    • Toegepaste taalkunde
  • EM Cultuurwetenschappen (Leuven)
    • Geschiedenis5
    • Archeologie en kunstwetenschappen
  • EM Gedragswetenschappen (Leuven)
    • Psychologie en pedagogische wetenschappen
  • EM Lichamelijke opvoeding (Leuven)
    • Bewegings- en revalidatiewetenschappen1
  • EM Gezondheidswetenschappen1,2 (Leuven en mogelijk ook Brussel*)
    • Sociale gezondheidswetenschappen
  • EM Wetenschappen en technologie4 (Leuven)
    • Wetenschappen
  • EM Ontwerpwetenschappen (Brussel en Gent)
    • Architectuur

Bovenstaande oplijsting komt rechtstreeks uit het “Besluit van de Vlaamse Regering houdende de vastlegging van de lijst van educatieve masteropleidingen“. Dit is dus hoe de Vlaamse Regering het ziet. In praktijk zal de doorstroming van de bacheloropleidingen naar de Educatieve Masters eerder afhankelijk zijn van de toegangsvoorwaarden die de verschillende universiteiten aan elke Educatieve Master zullen koppelen.

1 De doorstroming zal bijvoorbeeld anders verlopen voor studenten Revalidatiewetenschappen en Kinesitherapie die volgens bovenstaande lijst zouden moeten instromen in de EM Lichamelijke opvoeding, maar aan de KU Leuven zullen doorstromen naar de EM Gezondheidswetenschappen. Ook de meeste bachelorstudenten van Groep Biomedische Wetenschappen (buiten deze van LO en Biomedische Wetenschappen) zullen naar deze Educatieve Master kunnen doorstromen.
2 Daarnaast zijn er ook de studenten uit de Bachelor Milieu- en preventiemanagement die officieel zouden moeten instromen in de EM Gezondheidswetenschappen, maar in Leuven terecht zullen komen in de EM Natuurwetenschappen. Dit laatste geeft de universiteit wel de mogelijkheid om in Brussel* de EM Gezondheidswetenschappen in te richten, ook al is daar momenteel geen SLO Gezondheidswetenschappen.
3 Studenten Wijsbegeerte en moraalwetenschappen (Filosofie) zullen aan de KU Leuven dan weer instromen in de EM Maatschappijwetenschappen.

4 In Gent, waar momenteel de SLO Engineering en Technologie aangeboden wordt, zal er geen EM Wetenschappen en technologie worden opgericht, aangezien deze campus niet over het studiegebied Wetenschappen beschikt.

5 Als laatste werd er  door de studenten Geschiedenis om de EM Cultuurwetenschappen te verlengen van 90 naar 120 studiepunten. Deze aanpassing is inmiddels doorgevoerd, waardoor de faculteit Letteren, als enige faculteit, 2 verschillende trajecten zal moeten inrichten.

Indeling Educatieve Masters en zij-instromers

De EM zal steeds bestaan uit 60 studiepunten in het leraarluik en 45 à 75 studiepunten in het domeinluik. De 60 studiepunten van het leraarluik worden opgesplitst in 45 studiepunten die sowieso in de EM moeten worden opgenomen en 15 studiepunten (geel) die worden ingericht als keuzepakket in de bachelor, en/of in een voorbereidingsprogramma en/of als onderdeel van de EM. De laatste optie zal wel enkel ingevoerd kunnen worden in de EM van 120 studiepunten. 

 De EM van 90 studiepunten (figuur 1) bestaat dus uit 45 studiepunten in het leraarluik (oranje) en 45 studiepunten in het domeinluik (blauw). De EM van 120 studiepunten (figuur 2) bestaat ook uit 45 studiepunten in het leraarluik, maar uit 75 studiepunten in het domeinluik.

Bovenop de Educatieve Master van 90 of 120 studiepunten komen dus ook nog 15 studiepunten (geel). Voor elke Educatieve Master zal er minstens 1 bachelorrichting, die rechtstreeks toegang geeft tot de Educatieve Master, moeten zijn die deze 15 studiepunten aanbiedt (figuur 3).

figuur3

Sommige studenten zullen dus de mogelijkheid hebben om de 15 studiepunten in de bachelor op te nemen. Andere studenten zullen de 15 studiepunten moeten opnemen in ofwel een voorbereidingsprogramma (figuur 4), ofwel, als de Educatieve Master zo ingericht is, als onderdeel van het leraarluik (figuur 5). In dit laatste geval, dat de voorkeur van de KU Leuven geniet, bestaat het leraarluik uit 60 studiepunten (45 + 15), net als het domeinluik. Wel merken we hierbij op dat de optie om deze 15 studiepunten in de Educatieve Master zelf op te nemen, bijgevolg enkel mogelijk zal zijn in de Educatieve Masters van 120 studiepunten.

Ook zal er een traject voor zij-instromers (studenten die beslissen om eerst een domeinmaster (DM) te doen en daarna pas te beginnen aan een Educatieve Master) worden voorzien dat bestaat uit enkel het leraarluik (figuur 6). Dit leraarluik bestaat uit 60 studiepunten: 45 studiepunten sowieso in de Educatieve Master en 15 studiepunten als voorbereidingsprogramma of mee in de Educatieve Master.

Door een samenwerkingsverband dat de KU Leuven sloot met een groep CVO’s, zullen de verkorte trajecten (van maximum 60 studiepunten) van de Leuvense Educatieve Masters kunnen worden aangeboden in Kortrijk, Brugge, Gent, Aalst, Brussel, Antwerpen, Leuven, Geel en Diepenbeek.

Invulling luiken

In grote lijnen zal het leraarluik bestaan uit:

  • 12 studiepunten algemeen-pedagogisch-didactisch luik
  • 9 studiepunten vakdidactiek
  • 18 studiepunten stage
  • 3 studiepunten diversiteitsstage (waarschijnlijk geïntegreerd in de andere stages)
  • 6 studiepunten educatief onderzoek (eventueel verwerkt in de masterproef, zie figuren 7 en 8)
  • 12 studiepunten verbreding/verdieping (hier kan ook een 2de vakdidactiek worden opgenomen)

Om een vakdidactiek te mogen opnemen, zal een domeinkennis van minstens 30 studiepunten worden verwacht.

Het domeinluik zal opgevuld worden met domeinvakken naargelang de opgenomen vakdidactiek(en). Aan een concretere invulling van de 15 studiepunten, het leraarluik en het domeinluik wordt nog gewerkt.

De masterproef

De masterproef zal aan de KU Leuven, voor de EM van 90 studiepunten (figuur 7) bestaan uit 6 studiepunten in het leraarluik en 12 studiepunten in het domeinluik. Voor de EM van 120 studiepunten (figuur 8) zullen dit 18 studiepunten in het domeinluik zijn.

Wat het onderwerp van de masterproef betreft, zullen de faculteiten kunnen kiezen uit volgende mogelijkheden:

  • Eén overkoepelend onderwerp (24 stp.) dat zowel de leraar- als domeinspecifieke component bevat.
  • Twee delen/onderwerpen (24 stp.): een onderwijsgerelateerd deel en een domeinspecifiek deel
  • Een MA-proef van 18 stp. over een domeinspecifiek onderwerp + een onderzoeksvak van 6 stp.

Zij-instromers zullen worden vrijgesteld voor het domeinspecifiek deel en enkel het onderzoeksvak van 6 studiepunten moeten opnemen.

Wat moet de toekomst nog uitwijzen?

Naast bovenstaande elementen, zijn er nog veel zaken die nog niet vastliggen. Voor sommige daarvan zullen er op de VLIR gemeenschappelijke afspraken gemaakt moeten worden over universiteiten heen. Over andere zaken zullen de universiteiten en faculteiten zelf keuzes mogen maken.

Een belangrijk element waar momenteel over gediscussieerd wordt, zijn de bekwaamheidsbewijzen. Hiermee wordt bepaald of iemand kennis heeft om een bepaald vak in het secundair te mogen geven. Wanneer iemand geen bekwaamheidsbewijs heeft, kan deze persoon nog steeds voldoende geacht worden. Leerkrachten die voldoende worden geacht voor een vak, moeten wel langer wachten op een vaste benoeming dan leerkrachten met een vereist bekwaamheidsbewijs. De bekwaamheidsbewijzen hangen momenteel af van de bachelor en master die men gevolgd heeft, maar dit zou in het nieuwe systeem dus veranderen. Meer info over het huidige systeem kan je vinden op deze website.

Eerst zag het er naar uit dat het kabinet de bekwaamheidsbewijzen wou koppelen aan afstudeerrichtingen. Hiervoor werd er een oplijsting gemaakt van al de mogelijke afstudeerrichtingen en de bijhorende bekwaamheidsbewijzen, maar daaruit bleek dat de lijst met mogelijke afstudeerrichtingen veel te lang was: zo moest bij talen bijvoorbeeld elke combinatie van 2 talen worden opgelijst. Het kabinet stemde daardoor in met een alternatief: het koppelen van de bekwaamheidsbewijzen aan vakdidactieken (waarvoor men 30 studiepunten domeinkennis nodig heeft om deze op te nemen). Op dit ogenblik wordt deze oefening (het koppelen van de bekwaamheidsbewijzen aan de vakdidactieken en welke bacheloropleidingen toegang geven tot welke vakdidactieken) aan elke universiteit gemaakt en binnenkort besproken op de VLIR.

Update 16/02/2018 16u00: De alinea onder de oplijsting van de educatieve masters is aangepast om de herkomst van de gegevens en de bijhorende opmerkingen te verduidelijken.

Update 23/02/2018 16u00: De oplijsting van de Educatieve Masters is aangepast met verwijzingen naar de opmerkingen onder de oplijsting om de duidelijkheid te verhogen. Ook werd er een opmerking over Wijsbegeerte en moraalwetenschappen toegevoegd.

Update 1/06/2018 16u35: De EM Cultuurwetenschappen is in de oplijsting van de Educatieve Masters verhuisd naar de kolom met EM’s van 120 studiepunten, om het laatste decreet te reflecteren. Ook 5 is hieraan aangepast.